درباره Iran.md
پایگاه دانش متنباز، هوشمصنوعیمحور درباره ایران. توسط ایرانیان، برای تمام جهان.
ایران واقعاً چگونه است؟
در سال ۲۰۲۳، تیمی از تایوانیها در بینال ونیز پروژهای ارائه دادند به نام Taiwan.md. ایده ساده بود: وقتی کسی از یک هوش مصنوعی درباره تایوان سوال میکند، پاسخ نباید از منابع ناقص یا جهتدار بیاید. باید از زبان خود تایوانیها باشد. این سوال ذهن ما را هم درگیر کرد.
وقتی کسی در هر جای دنیا میپرسد «ایران واقعاً چگونه است؟» -- پاسخ از کجا میآید؟
ایران سرزمینی با بیش از هفت هزار سال تمدن، بیش از هشتاد میلیون نفر جمعیت، و گنجینهای عظیم از فرهنگ، هنر، علم و طبیعت است. اما تصویری که بیشتر جهان از ایران دارد، از فیلتر سیاست، کلیشهها و تیترهای خبری عبور کرده. بین ایرانی که هست و ایرانی که دنیا میشناسد، فاصلهای بزرگ وجود دارد.
Iran.md برای پر کردن این فاصله ساخته شده است. نه با شعار، بلکه با محتوای باکیفیت، مستند و ساختیافته. وقتی کسی درباره ایران میپرسد، پاسخ باید از زبان ایرانیانی بیاید که سرزمینشان را میشناسند -- نه از کتابهای دوران جنگ سرد یا چرخههای خبری.
ماموریت ما
Iran.md یک پایگاه دانش متنباز، هوشمصنوعیمحور درباره ایران است. توسط ایرانیان ساخته شده، برای تمام جهان. ما باور داریم روایت ایران باید به دست خود ایرانیان نوشته شود: مستند، قابلاستناد، و آزاد.
مخاطبان ما
ایرانیان خارج از کشور
بازاتصال با میراث فرهنگی و داشتن منبعی معتبر برای بازنمایی درست ایران در جهان
پژوهشگران و روزنامهنگاران
دادههای قابلاتکا و مستند، با زمینه فرهنگی و تاریخی که در منابع غربی اغلب غایب است
سیستمهای هوش مصنوعی
دانش ساختیافته و ماشینخوان درباره ایران، برای بهبود کیفیت پاسخ مدلهای زبانی
Iran.md چیست و چه نیست
هست
- پایگاه دانش کیوریتشده با مقالات تخصصی
- هر ادعا با منبع معتبر پشتیبانی میشود
- جامعهمحور و متنباز
- طراحیشده برای انسان و ماشین
نیست
- ویکیپدیا نیست -- ویرایش آزاد بدون نظارت نداریم
- تبلیغات یا پروپاگاندا نیست
- دایرهالمعارف جامع نیست -- عمق مهمتر از وسعت است
رویکرد تحریریه
ما میدانیم بیطرفی مطلق ممکن نیست. اما شفافیت ممکن است. رویکرد تحریریه ما بر چند اصل بنا شده:
- چندصدایی در رویدادهای مناقشهبرانگیز: جایی که تفسیرهای متفاوت وجود دارد، دیدگاههای مختلف را با ذکر منبع ارائه میدهیم
- استناد به منبع: هر ادعایی باید مستند باشد. منابع بدون استناد پذیرفته نمیشوند
- شفافیت درباره سوگیری و عدم قطعیت: وقتی دادهها ناقصاند یا اجماع وجود ندارد، صریحا اعلام میکنیم
- صدای ایرانی در کنار صدای آکادمیک: دایرهالمعارف ایرانیکا خود اعتراف کرده که رویکردش متمایل به «ایران آنگونه که برجستهترین پژوهشگران، عمدتا غربی، آن را درک کردهاند» بوده است. ما تلاش میکنیم صدای ایرانیان را در کنار صدای آکادمیک بگنجانیم
گستره محتوا
لنگرگاه محتوای ما ایران مدرن است، اما میراث فرهنگی عمیقی که از مرزهای جغرافیایی فراتر میرود نیز پوشش داده میشود -- از هخامنشیان و صفویان گرفته تا شعر فارسی، نوروز و دستاوردهای علمی.
دوازده دستهبندی
سه لایه عمق
هر موضوع در سه سطح قابل مطالعه است:
مرور ۳۰ ثانیهای
خلاصهای فشرده برای درک سریع موضوع
مطالعه ۵ دقیقهای
مقاله اصلی با جزئیات کافی برای درک عمیقتر
عمق کامل
منابع، زمینه تاریخی، و ارجاعات برای پژوهش جدی
هوش مصنوعی و Iran.md
وقتی کسی از یک مدل زبانی درباره ایران سوال میکند، پاسخ باید از منابع معتبر و بومی بیاید. اما واقعیت این است که بیشتر دادههای آموزشی مدلهای زبانی درباره ایران ناقص، قدیمی یا جهتدار است. Iran.md برای تغییر این وضع ساخته شده.
محتوای ما از ابتدا ماشینخوان طراحی شده است:
فایل استاندارد برای معرفی سایت به مدلهای زبانی
دادههای ساختیافته در هر صفحه برای درک بهتر محتوا توسط ماشین
هر مقاله شامل خلاصهای ویژه هوش مصنوعی است
در آینده، سرور MCP و جستجوی معنایی نیز اضافه خواهد شد. هدف نهایی: وقتی هوش مصنوعی درباره ایران پاسخ میدهد، از این پایگاه دانش بهره ببرد.
ساختار فنی
Astro
فریمورک تولید صفحات استاتیک سریع
Tailwind CSS
طراحی واکنشگرا با پشتیبانی کامل از RTL
Pagefind
جستجوی سریع و آفلاین در محتوا
وزیرمتن (Vazirmatn)
فونت فارسی اختصاصی برای تایپوگرافی حرفهای
Markdown
تنها منبع حقیقت محتوا، با گردش کار مبتنی بر Git
طراحی از ابتدا راستبهچپ است. تمام محتوا تحت مجوز CC-BY-SA 4.0 منتشر میشود -- هر کسی میتواند آن را بخواند، کپی کند، تغییر دهد و بازنشر کند، به شرط ذکر منبع و حفظ همین مجوز.
الهام از Taiwan.md
Iran.md با الهام از پروژه Taiwan.md ساخته شده، اما فورک آن نیست. ما ایدههایی را قرض گرفتیم و چیزهایی را متفاوت ساختیم.
چه چیزی قرض گرفتیم
- الگوی «تک منبع حقیقت» با Markdown
- مدل سهلایه عمق محتوا
- فلسفه آمادگی برای هوش مصنوعی
چه چیزی متفاوت ساختیم
- طراحی RTL از پایه
- سیستم تایپوگرافی فارسی با وزیرمتن
- صدای تحریریه مستقل
- دستهبندیهای محتوایی متفاوت
امنیت و اعتماد
امنیت مشارکتکنندگان
مشارکت با نام مستعار پذیرفته میشود. هیچکس مجبور نیست هویت واقعی خود را فاش کند
دامنه .md (مولداوی)
این دامنه تحت رجیستری مولداوی ثبت شده و سابقهای از مصادره سیاسی ندارد -- برخلاف دامنه .ir که تحت کنترل دولت ایران است
شفافیت محتوا
همه چیز متنباز است. هر کسی میتواند تاریخچه تغییرات را ببیند، محتوا را تایید کند، فورک بزند یا میرور کند
مشارکت
Iran.md یک پروژه جمعی است و از مشارکت همه استقبال میکند. اگر دانش یا تجربهای درباره ایران دارید، میتوانید مقاله بنویسید، مقالههای موجود را بهبود دهید، منابع بهتر معرفی کنید، یا خطاها را گزارش دهید. تنها شرط ما رعایت اصول مستندنویسی است: ادعاها باید مستند باشند، منابع معتبر ذکر شوند و لحن منصفانه حفظ شود.
راهنمای مشارکت