درباره
دانشنامهای آزاد برای ایران
ایران.md میخواهد به یک پرسش ساده درست جواب بدهد: ایران واقعاً چگونه جایی است؟ پاسخ ما مقالههایی است که ادعاهای مهمشان منبع روشن دارد — به فارسی و انگلیسی، برای انسان و برای ماشین.
چرا این پروژه
بیشتر آنچه دربارهٔ ایران در وب است، یا خبرِ روز است یا روایت یک طرف ماجرا. جای یک مرجعِ آرام خالی است؛ جایی که تاریخ، فرهنگ و سرزمین ایران را بدون هیاهو توضیح بدهد و بگوید هر جمله از کجا آمده است.
ما این مرجع را ذرهذره میسازیم: مقالههای کم اما عمیق، با منابعی که ثبت و بایگانی میشوند. حتی مدلهای زبانی هم میتوانند بهجای حدسزدن، از همین متنها نقل کنند.
اصول ما
پنج اصل، پشت هر مقاله است. اگر متنی با یکی از اینها نسازد، منتشر نمیشود.
مستند بودن
هر بندِ مهم به منبعش گره خورده و هر منبع در زمان نگارش بایگانی میشود؛ اگر پیوندی بمیرد، نسخهٔ بایگانی میماند.
چند دیدگاه، بیقضاوت
روی موضوعهای مورد مناقشه، دیدگاهها کنار هم میآیند و هیچکدام «حقیقت مطلق» معرفی نمیشود.
دوزبانگی
فارسی زبان اصلی است و نسخهٔ انگلیسی از روی آن نوشته میشود — نه ترجمهٔ ماشینی، که بازنویسی برای خوانندهٔ ناآشنا با ایران.
متنباز
محتوا با پروانهٔ CC-BY-SA-4.0 و کد با MIT منتشر میشود. همهچیز روی گیتهاب است و تاریخچهٔ هر تغییر روشن است.
ماشینخوانی
هر مقاله در قالبهایی منتشر میشود که مدلهای زبانی هم میفهمند؛ همان متن، بیواسطه و با منبع.
برای ماشینها
آنچه انسان در این سایت میخواند، برای ماشین هم به همان شکل در دسترس است:
چرا دامنهٔ .md؟
پسوند .md یادآور Markdown است؛ قالبی که همهٔ مقالهها با آن نوشته میشوند. این دامنه کوتاه، خوانا، و برای یک پروژهٔ متنبازِ متکی بر فایلهای متنی مناسب است. انتخاب نام دامنه دربارهٔ قالب و هویت فنی پروژه است، نه موضع سیاسی.
چه کسی پشت این پروژه است
ایران.md را یک نفر آغاز کرده و با کمک ابزارهای هوش مصنوعی پیش میبرد؛ اما طوری ساخته شده که هر کس بتواند به آن بپیوندد — حتی بیآنکه نام واقعیاش را بگوید. اگر دوست دارید گوشهای از آن را بسازید، از اینجا شروع کنید.